آیا اجرای هفت گاه معلق لایق بود؟

تأملی انتقادی در حاشیه اجرای «هفت گاه معلق»در شب دوم پروژه «اینترنوا» در تالار وحدت

آیا اجرای هفت گاه معلق لایق بود؟

هنگامی‌که آلبومی از یک آهنگساز منتشر شده و در دسترس عموم قرار می‌گیرد این بدان معناست که آهنگساز سطح اجرای نوازندگان، تعبیر و تفسیر آنها از نواختن قطعاتش را موردقبول و شایسته ارزیابی کرده که درنهایت تصمیم به انتشار قطعاتش توسط آنها گرفته است؛ که روی‌هم‌رفته آنچه ما می‌شنویم ماحصل ایده و ذوق آهنگساز و نوازندگانش و همگرایی و انسجام آنها در ساختن روح قطعه است. که همین امر متر و معیاری به دست ما می‌دهد تا اگر روزی روزگاری درجایی قطعه آهنگساز به اجرا گذاشته شود آن را با آنچه در آلبوم منتشرشده شنیده‌ایم به مقایسه بگذاریم و میزان تطابق روایت کنونی را با آنچه از پیش شنیده‌ایم بسنجیم. هرچند ممکن است در برخی اجراها نوازندگانی به‌مراتب قوی‌تر و یا ضعیف‌تر از نوازندگان نقش‌آفرین در آلبوم منتشرشده به اجرا بپردازند که تأثیر آنها در کیفیت اجرا مشهود خواهد بود اما درنهایت امر، میزان انسجام و همگرایی نوازندگی کلیه نوازندگان در جهت نیل به هدف از کار درآمدن قطعه، تطابق ملودی و روح حاکم بر قطعه موسیقی است که مهر تائید و رضایت بر اجرا می‌زند نه صرفاً توانایی تک‌تک نوازندگان قایم به ذات خویش و مفرد.

اجرای هفته گذشته «هفت گاه معلق» در تالار وحدت در ذیل پروژه «اینترنوا» فارغ ازآنچه کنسرت این آلبوم موفق در ذیل آن عرضه‌شده بود (کنسرت برای کودکان کار بنیاد خیریه ایلیا) و ای‌بسا ازنظر شیوه ارائه ظرف (کانتکست) مناسبی برای عرضه مظروف (تکست) آوانگاردی چون هفت گاه معلق نبود اما مساله مهم‌تر از بستر ارائه‌شده کنسرت، آنچه ارائه شد و شنیدیم است که در هر شنونده علاقه‌مند به موسیقی دکتر فرخزاد لایق، آهنگساز نخبه، گزیده کار و دور از حواشی ایجاد پرسش می‌ساخت که چرا؟ چرا بایستی به این کیفیت و سطح اجرا بسنده کنیم و راضی باشیم؟ حتی اگر آهنگساز بعد از اجرا به روی سن برود و لبخند رضایتی بزند اما آیا آنچه شنیده شد گشایش رضایت را بر خاطر ما نیز جاری ساخته بود؟ چراکه می‌پرسیدیم آیا اجرای هفت گاه معلق لایق بود؟ و آیا لایق بود؟ آنهم هنگامی‌که اصل آلبوم پیش روی ماست و در گوشمان هر گاهش طنین خود را جاویدان جاری ساخته است. آنهم زمانی که اولین اجرای آلبوم هفت گاه معلق در جشنواره موسیقی فجر در سال 91 را با برخی از نوازندگان آلبوم دیده‌ایم که در ایجاد فضای هفت‌گاه به مراتب موفق‌تر و به اصل نزدیک‌تر بوده‌اند. و حتی فیلم اجرای گاه پنجم، گاه ترس یا حضور، در آلبوم «کهن کمان» ساخته شروین مهاجر نیز روایتی از اجرای زنده این گاه به دست می‌دهد که بهتر می‌توان آنچه در تالار وحدت شنیده شد را بررسید و نیز به این نکته رسید که اجرای منسجمی در راستای هدف هفت گاه شنیده نشده است و این اجرا می‌توانست به‌عنوان آزمایش و تمرینی متوسط برای نوازندگان حرفه‌ای خارجی آن باشد تا با تمرکز و تمرین بیشتر به یکپارچگی بهتر در درک روح حاکم بر قطعات و درهم تنیدگی صدای سازها برای اجرا هفت گاه معلق لایق برسند.

منتشرشده در روزنامه توسعه ایرانی، شماره  20- تاریخ 31تیرماه97-صفحه موسیقی چهارگاه- بخش استکاتو