گفتگو با علی ترابی، مدیر دفتر موسیقی وزارت ارشاد
درباره مشارکتهای خانه موسیقی در تصویب آییننامه جشنواره موسیقی فجر و اتاق شیشهای
آن
خانه موسیقی، غایب بزرگ در انتخاب دبیر جشنواره
امسال پس از سیوسه
دوره برگزاری جشنواره موسیقی فجر، بالاخره آییننامهای تصویب شد تا با تغییر
مدیران و مسئولان این جشنواره دولتی، اصلوب برگزیدن دبیر و موارد اجرایی مدون و
غیرقابل تغییر و تفسیر باشد تا حاشیههای جشنواره کمتر شود. حاشیههایی که در سه
دوره گذشته به علت سکانداری مدیرعامل خانه موسیقی بر جشنواره فجر و تجاریسازی
مشهود آن، باعث نارضایتی بسیاری از اهالی موسیقی شده بود. از آنجاییکه در سه دوره
گذشته مدیرعامل خانه موسیقی نیز موافق داشتن آییننامه و دستورالعملی برای جشنواره
بودند و در آییننامه مصوب فعلی، سهم مشارکت خانه موسیقی نیز دیده شده است و
همچنین به علت اینکه معتقدیم هرچند مدیریت خانه موسیقی بدون ایراد و اشکال نیست
اما این مساله باعث نمیشود از این خانه، عملکردی صنفی انتظار نداشته باشیم از این
رو، از مدیرکل دفترموسیقی وزارت ارشاد، علی ترابی، جویای میزان مشارکت خانه موسیقی
در به انجام رساندن آییننامه جشنواره موسیقی فجر شدهایم. نقبی نیز به جشنواره
موسیقی کلاسیک ایرانی که مشخص نیست از ابتدا دولتی بوده یا خصوصی، زدهایم و پیرو
دستور ریسجمهور محترم درباره مساله شفافسازی مالی، از اطلاعات مالی جشنوارههای
گذشته و آینده فجر پرسوجو کردهایم.
در تدوین آییننامه جشنواره موسیقی فجر چه
گروههایی
آمدند و کمک کردند؟ آیا تنها منتقدین در تدوین آییننامه کمک کردند یا کسانی از خانه
موسیقی و انجمن موسیقی هم کمک کردند؟
در دوره قبلی (دوره حضور آقای
طالبی در دفتر موسیقی) نامهای رسماً به خانه موسیقی و انجمن موسیقی ارسالشده بود
مبنی بر اینکه اگر پیشنهاد مکتوبی برای آییننامه جشنواره موسیقی فجر دارند ارائه بدهند.
ظاهراً پیشنهادی نرسیده بود و درنهایت زمانی که در حوزه مطالعات و برنامهریزی
معاونت هنری بودم سه نسخه آییننامه قبل از اینکه به دفتر موسیقی بروم به دست من
رسید، یک آییننامه را خود دفتر موسیقی تدوین کرده بود. یک نسخه هم آییننامه پیشنهاد
طیف موسوم به منتقدان موسیقی تهیه و ارائهشده بود و یک نسخه هم یکی از اساتید
موسیقی تهیه و پیشنهاد کرده بود. و پیشنهادی مشخصاً از جایی که شما عنوان کردید من
چیز خاصی ندیدم.
بعدازاین هم که شما به مدیریت دفتر
موسیقی منصوب شدید، آیا هیچ پیشنهادی از سوی خانه موسیقی نیامد؟
من پیش از آنکه به دفتر موسیقی
بیایم کار بر روی آییننامه جشنواره موسیقی فجر را شروع کرده بودم و از چند نفر از
کارشناسان موسیقی که به نظر ما رسید میتوانند
در تهیه و تدوین آییننامه کمک کنند مشورت گرفتیم و جلسات متعددی برگزار کردیم و آییننامهای
که نهایتاً بعد از چندین دوره حکواصلاح به تصویب رسید آییننامهای کاملاً تفاوت
با آییننامه قبلی بود. و بعدازاینکه تهیه شد آن را روی سایت دفتر موسیقی گذاشتیم
قبل از اینکه بهصورت رسمی به ما ابلاغ شود و از افراد مختلفی نظرخواهی کردیم تا
در دسترس عمومی باشد و هرکسی اگر هر نکتهای در ذهنش دارد را مطرح و به ما اعلام
کند. نه، بعدازآن هم پاسخی از طرف جای خاصی نداشتیم.
انجمن هم نظرش را داده بود؟
نه بعد از آییننامه تهیهشده
دیگر چیزی به ما اعلام نکرد. از سوی دفتر موسیقی به خانه موسیقی و انجمن موسیقی
نامه زدهشده بود که اگر پیشنهادی درباره آییننامه دارند بدهند که پیشنهادی
دریافت نشد.
از هیچکدام از این دو مجموعه پیشنهادی
نیامد؟
هیچکدام پیشنهادی ندادند.
بعد از تصویب هم حرفوحدیثی مطرح نکردند؟
از جانب نهاد خاصی نه، حرفی مطرح
نشده. اما از سوی اهالی موسیقی بازخوردهای خوبی دریافت کردیم. و باعث دلگرمی بودند
و ابراز امیدواری کردند که این آییننامه کمکی به جشنواره کند.
پس چگونه در آییننامه در بخش هیات
انتخاب دبیر جشنواره موسیقی، نماینده خانه موسیقی قیدشده است و به آنها حقی در انتخاب دبیر دادهاید درصورتیکه
آنها به این موضوع بیاعتنا بودند و حتی هیچ نکته و حرفی هم بهمنظور پیشنهاد
نزدند. بماند که آقای نوربخش در نشست خبری جشنواره دوره قبلی اعلام کرد موافق
تصویب و وجود آییننامه هستند.
به نظرم باید فراتر از اینکه در یک
مقطعی مدیران یکنهاد ممکن است به نتیجه برسند که نیازی به مشارکت هست یا نه، فکر
و عمل کنیم. نهاد فراگیری مثل انجمن موسیقی یا خانه موسیقی که هم سابقه زیادی
دارند و هم به نسبت توسعه کمی زیادی دارد را نمیتوانیم بهصرف اینکه در یک مقطع مشارکت
شده یا نشده را از یکروندی که قرار است چندین سال معیار و مبنا باشد، حذف کنیم. بهصرف
اینکه بگوییم مشارکتی ندیدیم بگوییم که ما صلاح میبینیم که نباشد.
برایم سؤال است که چرا خانه موسیقی هیچ
مشارکتی در این فرآیند نکرده است آنهم باوجوداینکه مدیرعامل خانه موسیقی سه دوره
مدیر جشنواره موسیقی فجر بوده و معاونت هنری آنها را بهعنوان نهاد خانه موسیقی
صاحب صلاحیت برگزاری جشنواره میدانست؟ اما با عدم مشارکت نیز حقش محفوظ مانده. چه
کسی پیشنهاد کرد نام خانه موسیقی در فهرست هیأت انتخاب باشد؟
اینکه چرا مشارکت نکردهاند باید
از خودشان پرسید. شاید اعتقادی به اینکه مشارکت دانشگاهها، نهادهای صنفی و اهالی
موسیقی موثر باشد، نداشته باشند. نمیدانم و قضاوتی هم نمیخواهم بکنم. اما خانه
موسیقی نزدیک چندین هزار عضو دارد و قطعاً در این تصمیمگیری که مهم است حتماً
باید نماینده خانه موسیقی دیده شود. اما اینکه در این فرایند مدیریت وقت خانه انگیزهای
برای مشارکت دارد یا نه بحث دیگری است اما بهصورت سازمانی و اصولی ما نمیتوانیم هیچوقت
نهادی مثل خانه موسیقی را از فرآیند رخدادهای موسیقی نادیده بگیریم.
اکنون جلسهای برای انتخاب دبیر جشنواره
موسیقی فجر برگزارشده است؟
بله، جلسه تشکیلشده و گزینههای
مناسبی هم برای دبیری جشنواره بررسی شد و بر اساس آییننامه ما بر روی دو گزینه به
جمعبندی رسیدیم و در همین روزهای آینده یکی از این گزینهها بهعنوان دبیر
جشنواره معرفی خواهد شد.
در این جلسه انتخاب دبیر، آیا خانه
موسیقی نمایندهای حاضر داشت؟
شرکت نکردند.
از جانب شما به خانه موسیقی درباره این
جلسه اطلاع دادهشده بود؟
ما بهصورت مکتوب دعوتنامه به
خانه موسیقی ارسال کردیم.
اطلاعی هم ندادند که شرکت نمیکنند؟
خیر،
نگفتند چرا شرکت نمیکنند؟
در آییننامه «نماینده خانه
موسیقی» پیشبینی و قیدشده است و مشخصاً نیازی نیست که حتماً مدیرعامل یا رئیس حیات
مدیره خانه موسیقی در جلسه شرکت کنند. بههرروی ما این مساله را پیگیری کردیم و
عنوان کردند که آقای نوربخش جلسه همزمانی داشتند و نتوانستند شرکت کنند.
چه زمانی دبیر جشنواره موسیقی فجر معرفی میشود؟
امیدوارم بهزودی در طی همین
هفته اعلام شود.
درباره برگزاری جشنواره موسیقی کلاسیک ایرانی در سال 96
و نامهای که به دفتر موسیقی درباره عدم پرداخت حقالزحمه زدهاند. زمان برگزاری
این جشنواره به مدیریت فعلی دفتر و سال مالی کنونی مربوط نمیشود. این مساله چگونه است که جشنواره بخش خصوصی از
دفتر موسیقی دولت انتظار پرداخت دارد؟ مگر جشنواره خصوصی نبوده است؟
بله، اما هر آنچه بر عهده دفتر
بوده از گذشته همچنان هست و دفتر نمیتواند از زیر بار آن شانه تهی کند.
اما بحثی بود که مربوط است به تأسیس
جشنواره که از ابتدا بهصورت خصوصی اعلامشده است و بخش خصوصی آن را مطرح کرده.
اما وقتی در دفتر موسیقی آمدم متوجه شدم نشانی از بخش خصوصی نیست و تمام هزینهها اعم
از هزینههای عوامل اجرایی هزینههای سالن و هزینههای تدارکاتی و ... و هر آنچه
در یک جشنواره متصور است و حقالزحمه گروهها و شورای سیاستگذاری توسط بخش دولتی پیشبینیشده
که پرداخت شود.
همین مساله باعث شد کمی مکث
ایجاد شود که عنوان جشنواره بخش خصوصی با هزینههایی که صفرتا صد آن را قرار است
ارشاد پرداخت کند چه تناسبی دارد.
به نظرم ایراد از دوستان برگزارکننده
نبوده است آنها با خلوص نیست یک جشنواره باکیفیت برگزار کردند همه گروههای شرکتکننده
در جشنواره از گروههای معتبر و درجهیک هستند شاید نباید دفتر موسیقی به این مساله
دامن میزد که این جشنواره را از حالت خصوصی دربیاورد و اصرار بر اینکه احکامی زده
بشود که حالت دولتی را به خودش بگیرد که اکنون مقداری ابهام ایجاد کرده است.
ما در اولین فرصت خود را متعهد میدانیم
این تعهدی را که برای دفتر موسیقی به هر دلیلی ایجادشده است را بپردازیم.
بههرروی متوجه نشدم این جشنواره خصوصی
است یا دولتی؟ یعنی نقش خصوصی بودن چیست؟
دقیقه نکتهای که ما هم روی آن
مکث کردیم همین مساله بود که اگر این جشنواره بخش خصوصی است آورده یا کمک بخش
خصوصی در این جشنواره چه بوده؟ و کمک بخش دولتی باید به چه هزینههایی معطوف میبوده
است؟ چیزی که الآن هست کلیه هزینهها را بخش دولتی متقبل شده است.
همه حکمها را نیز دولتی زدهاند؟
بله. و با توجه به اینکه این
جشنواره در ابتدا همان نسل دیگر جشنواره موسیقی فجر بود که دوستانی بر سرکار آمدند
و حضور نسلی دیگر را انکار کردند و هنگامیکه خلأ آن در جشنواره محسوس شد اینگونه
عنوان کردند که جشنواره موسیقی کلاسیک ایرانی جایگزین بخش نسلی دیگر در جشنواره
موسیقی فجر تأسیسشده است. به نظرم همان بخش نسلی دیگر که به پیشنهاد بهرنگ
تنکابنی در جشنواره موسیقی فجر تشکیل شد اگر به همان منوال خودش ادامه پیدا میکرد
هم هزینههای کمتری داشت و هم تا امروز با تداوم بیشتر به پختگی بیشتری رسیده بود.
اسناد مالی سه دوره گذشته جشنواره موسیقی
فجر را چگونه میتوانیم به دست بیاوریم و ازنظر شفافیت مالی آنها را بررسی کنیم؟ بر
اساس نظر ریس جمهور محترم مبنی بر شفافیت مالی در تمامی ادارات و سازمانهای
دولتی، چگونه ما میتوانیم این اسناد را ملاحظه کنیم؟ چراکه در سه دوره گذشته اماواگرهای
زیادی درباره نحوه هزینه کرد و دستمزدها بوده است و همواره رسانهها به دنبال اتاق
موسوم به شیشهای دبیر جشنواره برای مسائل مالی بودند که هیچگاه محقق نشد.
ازآنجاییکه در این سه دوره سمتی
نداشتم نمیتوانم اظهارنظری کنم.
اما دفتر موسیقی برگزارکننده جشنواره
موسیقی فجر است؟
اما همه اسناد هزینه کرد در
انجمن موسیقی قرار دارد. و انجمن میتواند تصمیم بگیرد که اینها را اعلام کند یا
نه. چرا که انجمن هم سازوکار و هیات امنای خاص خودش را دارد. باید این مساله را از
مسئولین جشنواره سؤال کرد.
جشنواره که دبیرخانه و متولی دائمی ندارد
و کسی آن دورهها را به گردن نمیگیرد و ما
تنها میدانیم معاونت هنری و دفتر موسیقی برگزارکننده جشنواره بوده و هستند.
همه اسناد و پرداختها در انجمن
موسیقی قابلبررسی است و ما در دفتر موسیقی دسترسی به آنها نداریم.
آیا فکر میکنید رویکرد معاونت هنری اینگونه
باشد که از انجمن شفافسازی را بخواهند؟
کلیات هزینههای و سقف هزینههای
صورت گرفته مشخص است و حداقل بهطور مشخص در 5 دوره اخیر تماماً موجود است چراکه
از من خواستهشده بود که بهصورت رسمی گزارشی را اعلام کنیم. و جزئیات آنهم بر
مبنای مشخص بودن رقم کلی قابل فهمیدن است.
کی میخواهید این اطلاعات مالی را اعلام
کنید؟ مثلاً ما در دوره گذشته سالنهای خالی داشتیم که بلیتهایشان در سایت بلیتفروشی
سولدآوت اعلامشده بود. میخواهیم ارقام واقعی این آمارها را ملاحظه کنیم!
عرض کردم اسناد اجرایی و هزینه
کرد در انجمن موسیقی است و مدیر محترم انجمن بهتر از من میتوانند دراینباره
جوابگو باشند.
در سه دوره گذشته هر بار از اسناد مالی
پرسیدیم جواب درستی نگرفتیم و همچنان عملکرد مالی این سه دوره در هالهای از ابهام
است. ایکاش در آییننامه جشنواره شفافیت مسائل مالی را هم الزام میکردید.
اتفاقاً این بند را هم داریم چراکه
نگرانی در این مورد وجود داشت بنابراین در آییننامه لحاظ شد و این الزام آمد.
امیدوارم با این آییننامه وضعیت بهتری را دراینباره شاهد باشیم.
سایت جشنواره موسیقی فجر در سه دوره اخیر
برگزاری جشنواره فعالیت درستی نداشت و حتی سوابق دورههای ماقبل نیز پاکشده بود.
ضمن اینکه اطلاعات رویدادها نیز بهدرستی در سایت منعکس نمیشد. آیا وبسایت
جشنواره شایسته سابقه سیوچندساله آن با
تمام اطلاعات دورههای گذشته و جدید در دسترس قرار خواهد گرفت؟
در سه دوره گذشته وبسایت
جشنواره تغییر کرد و کلیه سوابق از بین رفته و تنها اطلاعات سه دوره گذشته در آن
موجود است. بعد از انتخاب دبیر اولین کاری که باید بکنیم بار گزاری اطلاعات و
سوابق قبلی است. این اطلاعات مسالهای نیست که با عوض شدن دبیر از بین برود و یا
از روی سایت حذف شود و یا کل سه دهه گذشته انکار بشود.
